PUBLICYSTYKA ANTONIEGO ZAMBROWSKIEGO

antoni_zambrowski
syn czerwonego księcia

Zmarł Tadeusz Kowalik

W nocy 30 lipca br. po długiej i ciężkiej chorobie zmarł prof. Tadeusz Kowalik - wybitny ekonomista, ofiarny działacz opozycyjny w czasach PRL. Zaprzyjaźniłem się z nim w najtrudniejszym dla mnie okresie po wyjściu z więzienia w Barczewie w 1969 roku.
Tadeusz Kowalik urodził się 19 listopada 1926 roku w Kajetanówce na Lubelszczyźnie. W pierwszych latach PRL z zapałem budował socjalizm - jak sam później z przekąsem mówił - " z ruską twarzą" czyli ze Związkiem Sowieckim na czele. W 1946 roku wstąpił do komunistycznego Związku Walki Młodych. W 1948 roku wstąpił do PPR, by następnie po Kongresie Zjednoczeniowym PPR i PPS zostać członkiem PZPR. W 1951 r. ukończył studia prawne na Uniwersytecie Warszawskim i otworzył przewód doktorski  na wydziale ekonomicznym UW. Pracę doktorską obronił w roku 1954, po czym prowadził wykłady z ekonomii w Instytucie Kształcenia Kadr Naukowych przy KC PZPR.
Przełomem w jego postawie ideowej stał się rok 1956.  Tadeusz Kowalik czynnie się włączył w nurt odnowy: był uczestnikiem gorących dyskusji w słynnym Klubie Krzywego Koła, redaktorem naczelnym walczącego o reformy tygodnika "Życie Gospodarcze".  Zamknięcie tygodnika "Po prostu" w rocznicę polskiego Października oznaczało koniec marzeń o odnowie. Tadeusz Kowalik został w tym czasie odwołany ze stanowiska redaktora naczelnego "Życia Gospodarczego". Tow. Wiesław rozpędził na cztery wiatry pracującą nad projektem reform Radę Ekonomiczną pod przewodnictwem prof. Oskara Langego i prof. Michała Kaleckiego. Wówczas Tadeusz Kowalik zajął się twórczo pracą naukową. Nie tylko w obiegu oficjalnym - w roku 1964 zorganizował konspiracyjne seminarium, do którego zaprosił grupę niezależnych naukowców, jak prof. Leszek Kołakowski, prof. Włodzimierz Brus, prof. Jan Strzelecki i inni. Za przyzwoitą postawę w dramatycznym okresie dziejów PRL w roku 1968 został wydalony z szeregów PZPR. Tajne seminarium kontynuowało działalność aż do jego wyjazdu na stypendium zagraniczne w roku 1971.
Wraz z prof. Janem Strzeleckim był autorem listu 7 intelektualistów do Edwarda Gierka i delegatów na VII Zjazd PZPR z 6 grudnia 1975 r. domagającego się reform ustrojowych w PRL. Popierał działalność Komitetu Obrony Robotników, po aresztowaniu działaczy KOR w związku z protestami po tragicznej śmierci studenta Stanisława Pyjasa  
wysłał do władz list protestacyjny domagając się ich uwolnienia. Namówił mnie do wystosowania podobnego listu do E. Gierka. Był jednym z najczynniejszych wykładowców Uniwersytetu Latającego, podpisał deklarację Towarzystwa Kursów Naukowych i należał do Rady Programowej TKN.W 1979 r. napisał list protestacyjny przeciwko napadom bojówek SZSP na wykłady TKN. Sam pamiętam najście takiej bojówki z SGPiS  na wykład prof. Edwarda Lipińskiego w ramach prowadzonego przez Tadeusza cyklu zajęć TKN.
W sierpniu 1980 r. napisał jako współautor list do władz popierający postulaty stoczniowców i wzywający władze do podjęcia z nimi rozmów czyli tzw. apel 64 intelektualistów. Zainicjował wyjazd z tym apelem do Gdańska, gdzie został członkiem grupy doradców MKS.
Później został doradcą Krajowej Komisji Porozumiewawczej NSZZ "S". W latach stanu wojennego prowadził wykłady na Zachodzie i był rzecznikiem walczącej w podziemiu "S". Brał udział w opracowaniu solidarnościowego raportu "Polska 5 lat po Sierpniu".
Po upadku komuny został po 25 latach docentury mianowany profesorem.  Zasłynął jako krytyk planu reform prof. Leszka Balcerowicza. Pozostawał nadal działaczem lewicowym, ale zdecydowanie antykomunistycznym. Prezydent Lech Kaczyński doceniając jego zasługi odznaczył go w 2006 r. Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta. Ostatnie lata ciężko chorował, ale do ostatnich miesięcy był zajęty wspólnym projektem naukowym prowadzonym z prof. Stanisławem Gomułką. W związku z jego śmiercią obóz demokracji w Polsce poniósł dotkliwą stratę. Cześć jego pamięci.

 

 

Artykuły archiwalne rok 2011

  Antoni Zambrowski

artykuły najnowsze | wywiady z autorem | o autorze | felietony TV | o mojej książce |