PUBLICYSTYKA ANTONIEGO ZAMBROWSKIEGO

30-lecie mszy radiowej

(25,09,2010)

Wszystko si zacz窸o wraz z pierwsz pielgrzymk ojca 鈍i皻ego Jana Paw豉 II do Ojczyzny w czerwcu 1979 roku. By odci庵n望 nieprzebrane t逝my wiernych od nabo瞠雟tw odprawianych przez ojca 鈍i皻ego, komuni軼i zacz瘭i transmitowa papieskie msze 鈍i皻e przez radio i TV. Po po瞠gnaniu ojca 鈍i皻ego warszawiak Stefan Liese pomy郵a sobie, 瞠 warto by by這 zawalczy o kontynuacj transmisji niedzielnej mszy 鈍i皻ej w Polskim Radiu i TVP. Pan Stefan by ojcem dw鏂h doros造ch syn闚, kt鏎zy nale瞠li do grona wsp馧pracownik闚 KSS KOR. M這dszy Tomek by drukarzem w podziemnej oficynie wydawniczej NOWa, za starszy Grze wsp馧pracowa z prowadzonym przez Zofi i Zbigniewa Romaszewskich Biurem Interwencji KSS KOR i na ich zlecenie prowadzi w Radomiu prywatne dochodzenie o okoliczno軼iach 鄉ierci zat逝czonego przez skrytob鎩c闚 z SB ksi璠za Romana Kotlarza. Miejscowe SB utrudnia這 mu czynno軼i 郵edcze, pakuj帷 go natychmiast po przyje寮zie do Radomia na tzw. do貫k w Komendzie MO na przepisowe 48 godzin, a nast瘼nie wydalaj帷 z miasta. Niezra穎ny Grze trawi godziny na do趾u komponuj帷 oper rockow o towarzyszu Szmaciaku do s堯w Janusza Szpota雟kiego.

Zbieramy podpisy pod apelem do Sejmu PRL

Tomek pocz徠kowo zamierza zorganizowa marsz m這dzie篡
katolickiej pod Sejm PRL z petycj o transmisj niedzielnej mszy 鈍i皻ej, ale po kilku naradach z cz這nkiem KSS KOR Wies豉wem K璚ikiem i jego 穎n Marzen uda這 nam si nam闚i go do pomys逝 zbierania podpis闚 pod apelem obywatelskim pod ko軼io豉mi warszawskimi. Napisany przez pana Stefana projekt apelu przeredagowa豉 znana aktorka Halina Miko豉jska (pe軟i帷a w KOR funkcj rzecznika) i we wrze郾iow niedziel og這szon przez Ko軼i馧 dniem 鈔odk闚 spo貫cznego przekazu cz這nkowie Kotlarzowego Komitetu ruszyli pod kilka ko軼io堯w zbiera podpisy wiernych. Po kilku dniach aktor Maciej Rayzacher wymy郵i dla nas nazw Akcja Wiernych "Chrystus w 鈔odkach przekazu spo貫cznego" i ju pod t nazw nasz apel ukaza si na 豉mach wydawanego w drugim obiegu przez Wolne Zwi您ki Zawodowe na Wybrze簑 pisma "Robotnik Wybrze瘸". Obok zamieszczona zosta豉 korespondencja suwnicowej Anny Walentynowiczowej pod tytu貫m "Szczera dyskusja nad antrykotem", opisuj帷a spotkanie tow. Edwarda Gierka z miejscowymi notablami Stoczni Gda雟kiej, zorganizowane zamiast spotkania z za這g, kt鏎ej tow. Gierek najwyra幡iej si przel彗. Ta korespondencja nie usz豉 pani Ani p豉zem i po d逝gich korowodach ostatecznie wyrzucono j z pracy w stoczni "Lenin", co sta這 si przyczyn strajku w Tr鎩mie軼ie w sierpniu nast瘼nego roku.
Wyniki akcji zbierania podpis闚 pod ko軼io豉mi ju pierwszej niedzieli przesz造 wszelkie oczekiwania: zebrali鄉y kilka tysi璚y podpis闚, co w zestawieniu z dotychczasowymi dzia豉niami opozycyjnymi by這 radykalnym prze這mem. Zbieraj帷y podpisy na 皋liborzu wsp馧pracownik KSS KOR Jaros豉w Kaczy雟ki zwierzy si p騧niej, 瞠 by wr璚z zaskoczony takim powodzeniem akcji. Pod listem intelektualist闚 do premiera J霩efa Cyrankiewicza zebrano 34 podpisy, pod listem w sprawie Polak闚 w Zwi您ku Rad - 14, rekordowa akcja w obronie n瘯anego przez katowickie SB Kazimierza 安itonia prowadzona w ca造m kraju da豉 mniej ni tysi帷 podpis闚, a tu ju w pierwsz niedziel pod kilkoma ko軼io豉mi w samej Warszawie zebrano kilka tysi璚y podpis闚 wiernych.
Wielu si ba這 konsekwencji ze strony SB, a mimo to podpisywa這 apel.

Blaski i cienie Akcji

Wzruszaj帷y by stosunek warszawiak闚 do uczestnik闚 Akcji. Podczas zbierania podpis闚 pod jednym z ko軼io堯w naszych koleg闚 cz瘰towano kanapkami i herbat z termosu. Sam pami皻am starsz pani pod ko軼io貫m p.w. 鈍. Teresy na Tamce, cz瘰tuj帷 mnie i Tomka Liesego landrynkami i wraz z nami zach璚aj帷 przechodni闚 do podpisywania apelu. 疾gnaj帷 si z nami zaprasza豉 nas na nast瘼n niedziel, by da szans tym, kt鏎zy nie przyszli tego dnia.
Oczywi軼ie nie zawsze by這 tak s這dko. Pewnej niedzieli ekipa zbieraj帷a podpisy pod ko軼io貫m p.w. 鈍. Barbary wr鏂i豉 zbulwersowana tym, 瞠 pewna pani z PAXu ostrzega豉 wiernych, by nie podpisywali apelu, poniewa jest to 篡dowska inicjatywa. Trafi豉 jak kul w p這t, gdy pan Stefan Liese pochodzi z rodziny o pogl康ach narodowych i w tym samym duchu wychowywa syn闚. Nie wyja郾i豉 te owa pani, jaki interes mieliby starozakonni promuj帷 katolick msz w 鈔odkach przekazu. Na szcz窷cie wierni mimo tej przestrogi podpisywali t逝mnie nasz Apel.
Innym razem - dok豉dniej 2 pa寮ziernika 1979 roku zbieraj帷y podpisy na dziedzi鎍u ko軼io豉 p.w. 鈍. Antoniego przy ul. Senatorskiej student UW Janek Cywi雟ki zosta zatrzymany przez SB. Pretekstem do tego sta豉 si jego dzia豉lno嗆 w Studenckim Komitecie Solidarno軼i. Ofiar ubek闚 pad r闚nie nasz transparent zawiadamiaj帷y: " Tu si sk豉da podpisy pod petycj do Sejmu PRL o dost瘼 Ko軼io豉 do 鈔odk闚 spo貫cznego przekazu", a umocowany na ogrodzeniu ko軼io豉. Janka zamkni皻o na do趾u w komendzie MO, ale zwolniono do domu na dwie godziny wcze郾iej przed up造wem przepisowych w PRL 48 godzin. W wolnym 鈍iecie jego zatrzymanie sta這 si sensacj w mediach i w豉dze ugi窸y si przed takim rozg這sem. Edward Gierek musia dba o sw鎩 wizerunek w paryskich salonach, dzi瘯i kt鏎emu by na Zachodzie cenionym na Kremlu rzecznikiem Brie積iewa.
My鄉y zbierali podpisy a do nastania mroz闚, kiedy zacz掖 zamarza tusz w d逝gopisach. Dzia豉lno嗆 wznowili鄉y na wiosn i trwa豉 ona a do letnich strajk闚. Podpisy pod Apelem zbierali鄉y w dw鏂h egzemplarzach: jeden wysy豉li鄉y do Sejmu, drugi dla pewno軼i oddawali鄉y na przechowanie ksi篹om w kurii warszawskiej. Po pewnym czasie tych kopii nazbiera豉 si du瘸 ilo嗆 i kt鏎y z ksi篹y zebra je w paczk i wys豉 do Radiokomitetu. Tam tysi帷e zebranych podpis闚 wywo豉豉 szok u towarzyszy.

Strajki na Wybrze簑

W sierpniowej pielgrzymce z Warszawy na Jasn G鏎
bra這 udzia wielu uczestnik闚 naszej Akcji. Samochodem prowadzonym przez Janka Pospieszalskiego dojecha貫m na tras pielgrzymki, by do陰czy do ostatniego etapu. Ju w Cz瘰tochowie Jola Widenk闚na - absolwentka anglistyki, pe軟i帷a ofiarnie funkcj sekretarza generalnego ca貫j Akcji - powiedzia豉 mi, 瞠 w stoczni "Lenin" w Gda雟ku rozpocz掖 si strajk solidarno軼iowy w obronie suwnicowej Anny Walentynowiczowej. Tej samej, kt鏎 znali鄉y z reporta簑 o szczerej dyskusji nad antrykotem.
Po powrocie do Warszawy na pro軸 Marzeny K璚ikowej wybra貫m si potajemnie do wsi Zbrosza Du瘸, zas逝穎nej w walce o prawo do zbudowania swego ko軼io豉. Po mszy 鈍i皻ej odprawionej przez proboszcza ks. Czes豉wa Sad這wskiego odby si wiec solidarno軼i ze strajkuj帷ymi stoczniowcami. Spotka貫m tam kapelana naszej Akcji ks. Stanis豉wa Ma趾owskiego, kt鏎y nast瘼nie wyruszy do Gda雟ka, by przekaza stoczniowcom nasz apel o msz w PR i TVP. Tak 膨danie mszy 鈍i皻ej w 鈔odkach przekazu do陰czy這 do 21 postulat闚 strajkuj帷ych.
O dziwo, ten sam postulat zosta wysuni皻y r闚nie przez stoczniowc闚 w Szczecinie. Jak opowiada豉 mi wspieraj帷a strajk Maryla Matjanowska - internowana w stanie wojennym za sw dzia豉lno嗆 - ten postulat dzi瘯i Akcji Wiernych zosta nag這郾iony w ca貫j Polsce, wi璚 dos這wnie wisia w powietrzu. W豉dze komunistyczne pod naciskiem strajkuj帷ych zgodzi造 si na regularn transmisj mszy 鈍i皻ej w 鈔odkach przekazu i w ko鎍u wrze郾ia 1980 roku odby豉 si pierwsza transmisja w programie I PR mszy 鈍i皻ej z ko軼io豉 鈍. Krzy瘸. Dzi obchodzimy 30-lecie tego wydarzenia.
Gdy 13 grudnia 1981 roku genera這wie Wojciech Jaruzelski i Czes豉w Kiszczak na czele WRONy og這sili stan wojenny i pozamykali nas w obozach dla internowanych, okaza這 si, ze msza radiowa jest jedyn zdobycz Sierpnia 80, kt鏎a przetrwa豉 w warunkach wojny polsko-jaruzelskiej. Korzystali鄉y z jej dobrodziejstw, kiedy tylko w豉dza ludowa zamyka豉 nas za upominanie si o prawa Bo瞠 i ludzkie.

Dzi w III RP mamy spe軟ione owe postulaty zar闚no w radiu, jak i w telewizji.
Antoni Zambrowski
artyku造 najnowsze | wywiady z autorem | o autorze | felietony TV | o mojej ksi捫ce |