PUBLICYSTYKA ANTONIEGO ZAMBROWSKIEGO

Burzliwe 篡cie sowieckiego doktora Mengele

(18,07,2007 廝鏚這 ASME)

Ca造 鈍iat zna doktora Mengele z niemieckiego obozu koncentracyjnego w Auschwitz. Ma這 kto s造sza o jego sowieckim odpowiedniku z ㄆbianki.

Ostatnio wiele by這 krzyku w 鈔odkach przekazu, gdy Centralne Biuro 奸edcze nada這 kryptonim "Dr Mengele" jednemu z w徠k闚 郵edztwa w sprawie lekarza podejrzanego o u鄉iercenie swego pacjenta. Ciekawe, czy taki sam szum w lewicowych mediach wywo豉這by nadanie temu 郵edztwu kryptonimu "dr Majranowski"? Tak si bowiem nazywa szef specjalnej pracowni do bada nad zastosowaniem trucizn w dzia豉lno軼i sowieckich s逝瘺 specjalnych. Wiem to, gdy drugi kana TV moskiewskiej RTR nada o nim specjalny film dokumentalny. Po obejrzeniu filmu skojarzy貫m sobie, 瞠 jaki czas temu kupi貫m sobie ksi捫k rosyjskiego pisarza W豉dimira Bobrieniowa pod tytu貫m ">Doktor Smiert'< ili warsonofjewskije prizraki", co si t逝maczy na polski ">Dr 妃ier, czyli widma z zau趾a Warsonofjewskiego" (Zau貫k 闚 s御iaduje z siedzib KGB na ㄆbiance, nosz帷ej przez d逝gie lata nazw placu Feliksa Dzier篡雟kiego, i tam z kolei znajdowa豉 si owa specjalna pracownia chemiczna). Ksi捫ka ukaza豉 si przed 10-ciu laty w wydawnictwie moskiewskim "Olimp" w ramach serii "Russkije tajny", czyli tajemnice rosyjskie. Zawiera ona relacj o dzia豉lno軼i doktora Grigorija Majranowskiego, opisanego wszelako pod kryptonimem profesora doktora Grigorija Mogilewskiego, prawdopodobnie ze wzgl璠u na odczucia dzieci i wnuk闚 zbrodniarza, z kt鏎ymi autor mia kontakt osobisty. Inne dane biograficzne si zgadzaj, tote opieraj帷 si na informacjach zawartych w filmie telewizyjnym wyk豉daj帷ym bez os這nek prawd o zbrodniczej dzia豉lno軼i truciciela w bia造m kitlu, podpieram si dla uzupe軟ienia obrazu danymi zawartymi w ksi捫ce.

Pocz徠ek kariery

Grigorij Mojsiejewicz (czyli syn Moj瞠sza) Majranowski urodzi si w roku 1899 w Baku, czyli w stolicy dzisiejszego Azerbejd瘸nu, w rodzinie 篡dowskiej. Podczas studi闚 medycznych by nawet cz這nkiem 篡dowskiej partii socjalistycznej "Bund", ale we w豉軼iwym czasie przerzuci si do partii bolszewickiej jako bardziej rokuj帷ej nadzieje na pomy郵n przysz這嗆. Za m這du przeni鏀 si te do Moskwy, gdzie usi這wa zrobi karier naukow w dziedzinie medycyny. Karier w NKWD zawdzi璚za swym zainteresowaniom iperytem, gazem truj帷ym stosowanym w I wojnie 鈍iatowej.
Po odsuni璚iu przez Stalina ze stanowiska szefa NKWD Niko豉ja Je穎wa, kt鏎y przeszed do historii jako autor krwawej czystki 1937 roku, jego nast瘼ca Lawrenti Beria postanowi rozwin望 dzia豉lno嗆 istniej帷ej jeszcze w czasach Lenina pracowni specjalnej wykonuj帷ej trucizny dla s逝瘺 specjalnych. Je穎w po smutnych do鈍iadczeniach swego poprzednika na stanowisku ludowego komisarza spraw wewn皻rznych Jagody, oskar穎nego o trucie wybitnych dzia豉czy bolszewickich, blokowa w豉軼iwe wykorzystanie tej pracowni. Tymczasem sowieckie s逝瘺y specjalne potrzebowa造 skutecznych 鈔odk闚 dla cichej likwidacji przeciwnik闚 Stalina zagranic, a nadto 鈔odk闚 umo磧iwiaj帷ych zast徙ienie tortur cielesnych stosowanych w 郵edztwie jakim narkotykiem otwieraj帷ym usta aresztantom. Wszystkie te kierunki bada usi這wa poprowadzi protegowany przez Beri i jego zast瘼c Wsiewo這da Mierku這wa Grigorij Majranowski. W swoim czasie pr鏏owa on bada dzia豉nia iperytu na w豉snej sk鏎ze, ale da si 豉two przekona czekistom, 瞠 lepiej do takich bada nadaj si wi篥niowie polityczni, skazani na kar 鄉ierci (Przed nastaniem Majranowskiego jego pracownia bada豉 dzia豉nie trucizn oraz odtrutek na ptakach i zwierz皻ach, ale wymagaj帷y czeki軼i domagali si preparat闚 wypr鏏owanych na ludziach. Majranowski i jego podw豉dni przystali na ten warunek, wi璚 pracowni przeniesiono w s御iedztwo gmachu NKWD na ㄆbiance, 陰cz帷 laboratorium chemiczne z pomieszczeniami wi瞛iennymi).

Do鈍iadczenia w zakresie zabijania na skaza鎍ach

By ludzkie kr鏊iki do鈍iadczalne nie stawia造 oporu, wmawiano im, i trafili do wi瞛iennego szpitala, dzi瘯i czemu unikn kuli w potylic. Wobec tego ca造 personel pracowni wyst瘼owa w bia造ch fartuchach i pozorowa badania lekarskie pacjent闚. Najlepiej, bo najbardziej przekonywuj帷o w roli troskliwego lekarza sprawdza si Grigorij Majranowski. W rzeczywisto軼i wypr鏏owywano wszelakie rodzaje trucizn podawanych w postaci zastrzyku do篡lnego lub domi窷niowego oraz trucizny podsuwanej w jedzeniu lub napojach. Poszukiwano w豉軼iwych mieszanek oraz metod pr鏏 i b喚d闚 dobierano dozy. Ofiary umiera造 zamkni皻e w swych celach-pojedynkach cz瘰tokro w wielkich m璚zarniach, obserwowane przez specjalne okienka przez swych morderc闚. Przebieg konania dokumentowano. J瘯i ofiar by造 nieraz tak g這郾e, 瞠 trzeba je by這 zag逝sza przy pomocy g這郾ej muzyki z p造t.
Wypr鏏owywano poza tym r騜ne inne narz璠zia zatruwania ofiar, by zaspokoi potrzeby skrytob鎩c闚 z sowieckich s逝瘺 specjalnych. Jednym z nich by豉 laska z ukrytym szpikulcem, kt鏎 mo積a by這 drasn望 ofiar i spowodowa natychmiastow 鄉ier. Z tamtych czas闚 datuje si za篡這嗆 doktora Majranowskiego ze s造nnymi sowieckimi skrytob鎩cami - zab鎩c wodza ukrai雟kich nacjonalist闚 Konowalca Paw貫m Sudop豉towem oraz organizatorem zamachu na Lwa Trockiego Naumem Eitingonem. Dla nich dr Majranowski wykonywa r闚nie zadania mordowania pod pozorem leczenia r騜nych os鏏, kt鏎e nale瘸這 usun望 po cichu, gdy z r騜nych wzgl璠闚 uwi瞛ienie nie wchodzi這 w rachub. Jedn z ofiar doktora Majranowskiego by (ju po zako鎍zeniu wojny) obywatel polski narodowo軼i 篡dowskiej Samet (imienia nie podano), kt鏎ego win by豉 ch耩 wyjazdu do Palestyny. Sprzeciwia造 si temu w豉dze sowieckie, gdy zna on jakie tajemnice pa雟twowe. Majranowski zamordowa go zastrzykiem, a nast瘼nie upozorowano 鄉ier w wyniku potracenia przez samoch鏚.
W nagrod za prac dla NKWD wiceminister W. Mierku這w na usiln pro軸 Majranowskiego wyst徙i w 1943 r. w trybie urz璠owym do w豉dz o鈍iatowych ZSRR o nadanie mu stopnia doktora nauk medycznych (czyli doktora habilitowanego) bez obrony pracy habilitacyjnej oraz tytu逝 profesora bez prowadzenia pracy wyk豉dowcy na wy窺zej uczelni. Najwyra幡iej ma這 mu by這 awansu w tym瞠 1943 roku na pu趾ownika s逝瘺 medycznych oraz kilku order闚 na mundurze.
Prace laboratorium Majranowskiego zosta造 mocno przyhamowane po zwyci瘰kiej dla Stalina wojnie, gdy wskutek przej軼iowego zniesienia kary 鄉ierci zabrak這 wi篥ni闚 skazanych na 鄉ier dla dalszych do鈍iadcze z truciznami. Przez jaki czas jego karier podtrzymywa造 wspomniane wy瞠j us逝gi dla genera堯w Sudop豉towa i Eitingona.

Kara za zas逝gi wobec w豉dzy

Wszystko, co dobre jednak z czasem si ko鎍zy i przy kolejnej roszadzie personalnej w MGB nowy minister Wiktor Abakumow zarz康zi reorganizacj pracowni, dziel帷 j na dwie - farmakologiczn oraz chemiczn. Prof. Majranowski pozosta bez przydzia逝, gdy kierownikami pracowni zostali jego zast瘼cy. Po pewnym czasie w grudniu 1951 roku - jak to za rz康闚 tow. Stalina zdarza這 - trafi do wi瞛ienia i po niezbyt d逝gim 郵edztwie w lutym roku 1953 otrzyma w trybie zaocznym wyrok 10 lat wi瞛ienia (奸edztwo w jego sprawie podj掖 podpu趾ownik Michai Riumin, kt鏎y si wkr鏒ce zdoby ponur s豉w jako 郵edczy w sprawie 篡dowskich "lekarzy-trucicieli" z lecznicy kremlowskiej. P騧niej sam za przekr皻y w tym g這郾ym 郵edztwie sko鎍zy z kul w potylicy.) Oskar穎no go o nadu篡cia s逝瘺owe i przekroczenie uprawnie.
Jak bywa w takich sprawach, pisa listy wyja郾iaj帷e w r騜ne instancje i tylko szkodzi tym sobie. Po 鄉ierci Stalina napisa kilka list闚 do swego dawnego protektora Berii, kt鏎y ponownie zosta ministrem spraw wewn皻rznych, ale zyska tylko tyle, 瞠 po aresztowaniu Berii zosta poddany dodatkowemu 郵edztwu w sprawie przest瘼czej, zdaniem prokuratury, dzia豉lno軼i jego pracowni. Ostatecznie nowe 郵edztwo umorzono
Wi瞛ie karny Majranowski wr鏂i z Moskwy po z這瞠niu zezna do zbudowanego jeszcze w czasach carskich wi瞛ienia w mie軼ie W豉dimir. Tam wypad這 mu siedzie w jednej celi w towarzystwie dawnego genera豉 NKWD Nauma Eitingona. Po pewnym czasie do陰czy do nich inny genera NKWD Pawe Sudop豉tow. Na pocz徠ku 1962 roku "sowiecki dr Mengele" wyszed na wolno嗆. Jako by造 kryminalista nie otrzyma prawa zamieszkania u swej rodziny w Moskwie, wi璚 znalaz sobie zatrudnienie na P馧nocnym Kaukazie. Tam na wst瘼ie z這篡 dyrektorowi swego instytutu naukowo-badawczego donos na jednego z pracownik闚, kt鏎y w towarzystwie opowiada dowcipy o Nikicie Chruszczowie. Majranowski powinien by si cieszy z dowcip闚 dworuj帷ych z jednego ze swych prze郵adowc闚, ale stare nawyki wzi窸y, jak wida, g鏎. Mo積a si spodziewa, 瞠 nie zyska sobie w ten spos鏏 przyjaci馧 w nowym 鈔odowisku. Niewiele zreszt ju cieszy si 篡ciem, gdy wkr鏒ce zmar z dala od swej rodziny i zosta pochowany na miejscowym cmentarzu.
Trzeba przyzna, 瞠 los prawdziwego doktora Mengele - je郵i wierzy 鈔odkom przekazu - by po ucieczce do Ameryki ζci雟kiej bardziej korzystny. Natomiast japo雟cy zbrodniarze z Armii Kwantu雟kiej w Mand簑rii zostali skazani jeszcze w 1945 roku na kar 鄉ierci za masowe eksperymenty na ludziach, wi璚 przyznajmy, 瞠 w sumie sowieckiemu zbrodniarzowi powiod這 si nie najgorzej. Cho mia podstawy do traktowania w豉dzy sowieckiej jako wielkiej niewdzi璚znicy. Wszak wykonywa gorliwie jej rozkazy, a w nagrod sko鎍zy w wi瞛ieniu jako pospolity przest瘼ca i to bez mo磧iwo軼i wyja郾ienia spraw przed s康em. Dalsze sukcesy sowieckich s逝瘺 specjalnych w skrytob鎩czym mordowaniu wrog闚 w豉dzy sowieckiej w Zwi您ku Rad i poza jego granicami 鈍iadcz natomiast niezbicie, 瞠 dr Majranowski mia jednak godnych nast瘼c闚.

Artyku pierwotnie opublikowany w tygodniku "Gazeta Polska"

Antoni Zambrowski
artyku造 najnowsze | wywiady z autorem | o autorze | felietony TV | o mojej ksi捫ce |