PUBLICYSTYKA ANTONIEGO ZAMBROWSKIEGO

Zapomniany bohater opozycji antykomunistycznej

( 9,12,2005 廝鏚這 Asme)

22 pa寮ziernika br. zmar nagle w υdzi mec. Karol G這gowski - wybitny dzia豉cz opozycji demokratycznej i niepodleg這軼iowej w PRL. Jego 鄉ier przesz豉 do tego stopnia niepostrze瞠nie, zignorowana przez 鈔odki przekazu, 瞠 na jego imieniny w dniu 4 listopada usi這wa貫m mu z這篡 telefonicznie 篡czenia i dopiero od zap豉kanej wdowy dowiedzia貫m si o jego tragicznej 鄉ierci. Jak瞠 to kontrastuje z og鏊nopolskimi obchodami 鄉ierci Jacka Kuronia, kt鏎y dzi瘯i odpowiedniej reklamie zgarn掖 wszystkie laury bohatera opozycji demokratycznej kosztem wielu pozosta造ch - nie mniej od niego zas逝穎nych!

Karol G這gowski urodzi si 1 lipca 1933 roku w Gowarczowie ko這 Ko雟kich, ale ca貫 jego 篡cie zwi您ane by這 z miastem 鏚, gdzie uko鎍zy w roku 1956 na Uniwersytecie studia prawnicze. Po prze這mie pa寮ziernikowym 1956 roku Karol stan掖 na czele pierwszej w PRL politycznej organizacji niekomunistycznej, usi逝j帷ej dzia豉 legalnie w ramach obowi您uj帷ego prawa. By to Zwi您ek M這dych Demokrat闚, kt鏎y wybra Karola na swego przewodnicz帷ego. Niestety SD - stronnictwo satelickie, popieraj帷e kierownicz rol PZPR, cofn窸o sw鎩 parasol ochronny znad ZMD i w豉dze komunistyczne zdelegalizowa造 t organizacj. Cz窷 cz這nk闚 ZMD ze studentem wydzia逝 prawa Uniwersytetu Warszawskiego Przemkiem G鏎nym zesz豉 do podziemia i w nast瘼nym roku wzi窸a czynny udzia w demonstracjach studenckich w obronie zamkni皻ego przez w豉dze za nieprawomy郵no嗆 tygodnika dla m這dzie篡 "Po prostu". Ich dzia豉lno嗆 zako鎍zy豉 SB uwi瞛ieniem Przemka G鏎nego i jego przyjaci馧 w roku 1961. Natomiast Karol G這gowski jako legalista z b鏊em uzna ow decyzj w豉dz i wraz z wi瘯szo軼i kierownictwa podj掖 uchwa喚 o zaprzestaniu dzia豉lno軼i organizacji, przenosz帷 swe zainteresowania na dzia豉lno嗆 w Zrzeszeniu Prawnik闚 Polskich.
Od 1960 roku Karol pracowa w υdzi jako adwokat. W 1962 roku by on inicjatorem tworzenia k馧ek samokszta販eniowych, z kt鏎ych wyro郵i liczni dzia豉cze opozycji antykomunistycznej. W marcu 1964 roku zosta aresztowany w wyniku prowokacji SB, uwi瞛iony na pi耩 miesi璚y pod zarzutem przechowywania materia堯w szkaluj帷ych ustr鎩 PRL. Chodzi這 o list prywatny znajomego in篡niera zawieraj帷y nieprawomy郵ne tre軼i. Jako wytrawny prawnik przez wiele lat toczy walk w s康ach PRL r騜nych instancji w υdzi i Warszawie w obronie swego prawa do pracy w adwokaturze. W 1966 roku Karol nawi您a kontakt z uczestnikami konspiracyjnego k馧ka dyskusyjnego grupuj帷ego pracownik闚 naukowych i student闚 Uniwersytetu Warszawskiego oraz 鏚zkiego zbieraj帷ych si pocz徠kowo w mieszkaniu Bernarda (dzi Boles豉wa) Tejkowskiego, a nast瘼nie po roz豉mie z B. Tejkowskim - w mieszkaniu socjologa i pisarza Waldemara Siemi雟kiego. Cz這nk闚 tego k馧ka 陰czy krytyczny stosunek do Listu Otwartego Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego do Partii. Zarzucali鄉y im pomijanie sprawy niepodleg這軼i Polski oraz lekcewa瞠nie 豉mania praw Ko軼io豉 katolickiego w PRL. Ponadto odrzucali鄉y g這szenie hase rewolucyjnych, gro膨cych kolejnym przelewem polskiej krwi i wykluczaj帷ym legaln dzia豉lno嗆 opozycyjn. O roli Karola w naszych pracach 鈍iadczy fakt, 瞠 Jacek Kuro w swych wspomnieniach "Wiara i wina" okre郵i Karola jako centraln posta naszego grona. (Prokurator Andrzej Jarzyna w swym przem闚ieniu na moim procesie marcowym okre郵i z kolei nasze k馧ko dyskusyjne jako grup Antoniego Zambrowskiego, ale to by這 nadu篡cie, gdy w odr騜nieniu od Ruchu 8 marca u nas "wodz闚" nie by這. Na zebraniach przewodniczy zawsze gospodarz mieszkania).
Po wydarzeniach marcowych 1968 roku, nie oczekuj帷 na wyrok w sprawie mec. K. G這gowskiego, usuni皻o go z listy adwokat闚. Jego pi瘯na 穎na, 酥iewaczka Opery 鏚zkiej nie wytrzyma豉 szykan SB i 1 maja 1968 roku pope軟i豉 samob鎩stwo, gdy Karol wyszed obejrze poch鏚 1-majowy. (S造szeli鄉y p騧niej wiele o tragedii Jacka Kuronia i o okoliczno軼iach m璚ze雟kiej 鄉ierci jego 穎ny, 酥. Gra篡ny z Boruckich Kuroniowej. O tragedii Karola G這gowskiego panowa豉 cisza). Ostatecznie spraw Karola umorzono w wyniku amnestii na 22 lipca 1968 roku, dzi瘯i kt鏎ej wyszli r闚nie na wolno嗆 wi篥niowie marcowi, opr鏂z Karola Modzelewskiego i Jacka Kuronia, skazanych w warunkach recydywy.
Po krwawych wydarzeniach na Wybrze簑 w grudniu 1970 Karol G這gowski powo豉 w υdzi Zesp馧 Inicjatywy Obywatelskiej. Za udzia w zbiorowym prote軼ie przeciwko planowanym przez Edwarda Gierka zmianom w Konstytucji PRL (miano wpisa do konstytucji kierownicz rol PZPR oraz sojusz z ZSRR) zosta w 1976 roku wydalony z Zrzeszenia Prawnik闚 Polskich.
W marcu 1977 roku Karol G這gowski by jednym z tw鏎c闚 konkurencyjnego wobec KOR Ruchu Obrony Praw Cz這wieka i Obywatela, staj帷 jednocze郾ie na czele autonomicznego w jego ramach Ruchu Wolnych Demokrat闚. Po sierpniu 1980 roku wyra瘸 sw鎩 krytycyzm wobec kompromisowego stanowiska w豉dz "Solidarno軼i" odno郾ie kierowniczej roli Partii w PRL, ale pe軟i funkcj eksperta zwi您ku, odgrywaj帷 wa積 rol jako mediator podczas styczniowego strajku student闚 堯dzkich w 1981 roku. Po wprowadzeniu stanu wojennego odwa篡 si na procesie dzia豉cza 堯dzkiej "S" Ryszarda Kostrzewy jako jego obro鎍a zakwestionowa legalno嗆 dekretu Rady Pa雟twa o jego wprowadzeniu. Zap豉ci za to internowaniem w zak豉dzie karnym w υwiczu.
W III Rzeczypospolitej dzia豉 nadal jako adwokat, m.in. broni帷 w g這郾ym procesie o krzy瞠 na 眨irowisku ko這 obozu w O鈍i璚imiu by貫go za這篡ciela Wolnych Zwi您k闚 Zawodowych na 奸御ku Kazimierza 安itonia. Ostatnio przegra spraw s康ow prowadzon w imieniu wdowy po Andrzeju Mazurze w obronie jego d鏏r osobistych. Andrzej Mazur - by造 bohaterski powstaniec warszawski i wi瞛ie polityczny w czasach stalinowskich, a nast瘼nie uczestnik wielu inicjatyw opozycyjnych, zosta ku naszemu najg喚bszemu zaskoczeniu zdemaskowany przez IPN jako Tajny Wsp馧pracownik SB. Karol G這gowski nie umia pogodzi si z tak bolesn prawd o naszym wieloletnim przyjacielu. Zmar nagle w υdzi, ale pochowany zosta w swej rodzinnej miejscowo軼i ko這 Ko雟kich. Niech mu polska ziemia lekk b璠zie.

Antoni Zambrowski
artyku造 najnowsze | wywiady z autorem | o autorze | felietony TV | o mojej ksi捫ce |