PUBLICYSTYKA ANTONIEGO ZAMBROWSKIEGO

Nowy purim dla rosyjskich Litwak闚

(25,05,2005 廝鏚這 Asme)

Ka盥y wykszta販ony Polak s造sza o feldmarsza趾u rosyjskim Aleksandrze Suworowie - rosyjskim bohaterze narodowym, dla Polak闚 - zbrodniarzu wojennym. T逝mi帷 powstanie ko軼iuszkowskie, wzi掖 on 4 listopada 1794 roku szturmem miasto Praga na prawym brzegu Wis造 i odda je jako 逝p swym 穎軟ierzom. Pastw ich bestialstwa pad豉 ca豉 ludno嗆 tego miasta p販i obojga, nie wy陰czaj帷 dzieci. Pawe Jasienica opowiada, 瞠 znany z humorystycznych wyg逝p闚 przysz造 generalissimus cesarzowej Katarzyny II biega po ulicy z dwoma indykami pod pachami, wo豉j帷: "Niech cho te niebo輳ta ocalej!". Ten瞠 Pawe Jasienica dodaje, 瞠 wrzask gwa販onych i mordowanych kobiet s造cha by這 po drugiej - warszawskiej stronie Wis造. Rze Pragi spowodowa豉 gwa速owne za豉manie ducha u obro鎍闚 Warszawy, na co liczy Suworow. Warszawa z przera瞠nia skapitulowa豉 przed Rosjanami i powstanie upad這. Po tych wydarzeniach d逝go straszono Suworowem dzieci w Polsce, ale w carskiej Rosji traktowano go jako bohatera narodowego, zw豉szcza 瞠 uchodzi za niepokonanego przez 瘸dnego nieprzyjaciela dow鏚c rosyjskiego wojska. Po rewolucji bolszewickiej Lenina i Trockiego stosunek do carskich tradycji by krytyczny i generalissimus Suworow traktowany by jako carski satrapa, kt鏎y st逝mi krwawo powstanie ch這pskie pod wodz kozaka Jemieliana Pugaczowa. Ali軼i tow. Stalin zrehabilitowa go na pocz徠ku wojny ojczy幡ianej z hitlerowskimi Niemcami w 1941 roku, ustanowi order Suworowa dla genera堯w i marsza趾闚, sam jako zwyci瘰ki w鏚z nada sobie po wojnie stopie generalissimusa, a nadto wprowadzi dla dzieci szko造 kadet闚 zwane szko豉mi suworowskimi. Ostatnio minister obrony Federacji Rosyjskiej Siergiej Iwanow powo造wa si na spotkaniu z weteranami wojny ojczy幡ianej na s這wa Suworowa: "Jeste鄉y nie do pobicia, gdy jeste鄉y Rosjanami", o czym wiem dzi瘯i przekazom TV moskiewskiej.
Nazwisko Suworowa nosi te by造 sowiecki szpieg W豉dimir Rezun, kt鏎y uciek na Zach鏚, nadal tam mieszka i tam pisuje ksi捫ki z historii najnowszej - naukowe oraz powie軼i. Przybra on dla 瘸rtu pseudonim literacki "Wiktor Suworow". Zas造n掖 m.in. sensacyjn tez, kwestionowan przez wszystkich licz帷ych si historyk闚, ale moim zdaniem jak najbardziej prawdziw, 瞠 to Stalin w 1941 roku zamierza pierwszy znienacka zaatakowa Niemcy i ich sojusznika Rumuni, rz康zon przez marsza趾a Jon Antonescu. Hitler, kt鏎y rozpozna plany Stalina, zaatakowa Zwi您ek Sowiecki pierwszy i zada Stalinowi straszliwe kl瘰ki, ale poparty przez mocarstwa zachodnie Zwi您ek Rad ostatecznie zwyci篹y. Jest to teza w Rosji niepopularna, gdy podwa瘸 uci郾ion niewinno嗆 Rosjan napadni皻ych z zaskoczenia przez wiaro這mnego Hitlera. Tez Suworowa potwierdza jednak fakt, 瞠 tu przed wojn Armia Czerwona otrzyma豉 mapy teatru dzia豉 na zach鏚 od linii Ribbentrop - Mo這tow, stanowi帷ej granic pomi璠zy Niemcami a Zwi您kiem Rad. Map do walki na terenie Zwi您ku Rad nie przygotowano.
R闚nie niepopularna jest w Rosji teza W豉dimira Rezuna alias Wiktora Suworowa, 瞠 Stalin po rozp皻aniu afery z 篡dowskimi w swej wi瘯szo軼i lekarzami lecznicy kremlowskiej, oskar穎nymi o mordowanie swych prominentnych pacjent闚, planowa wysiedlenie wszystkich sowieckich 砰d闚 na Daleki Wsch鏚. Wiktor Suworow sp璠zi dzieci雟two na Dalekim Wschodzie i opowiada, 瞠 jako wyrostek ogl康a z miejscowymi ch這pakami prowizoryczne 豉gry szykowane dla szerokich rzesz 砰d闚 z europejskiej cz窷ci Rosji i innych republik sowieckich. Inni historycy rosyjscy odrzucaj stanowczo t tez, twierdz帷, i nie ma ani jednego dokumentu, kt鏎y by potwierdza urojenia Wiktora Suworowa.
Ostatnio na drugim kanale telewizji moskiewskiej RTR znany dziennikarz Witalij Wulf, omawiaj帷y w ramach swego sta貫go programu "Moja srebrna kula" dzieje popularnych aktor闚 rosyjskich, opowiedzia losy znanego pisarza rosyjskiego Ilji Erenburga. Ilja Erenburg, kt鏎y sp璠zi wiele lat porewolucyjnych na emigracji we Francji, w czasie wojny by niezmiernie popularnym korespondentem wojennym, za po wojnie dzia豉 aktywnie w wspieranym przez Stalina mi璠zynarodowym ruchu obro鎍闚 pokoju. Po aferze lekarzy kremlowskich zg這sili si do niego dwaj prominentni dostojnicy narodowo軼i 篡dowskiej, prof. Minc oraz tow. Marinin z agencji TASS (Witalij Wulf przytoczy r闚nie jego prawdziwe nazwisko o 篡dowskim brzmieniu) z petycj znanych sowieckich intelektualist闚 narodowo軼i 篡dowskiej do tow. Stalina, kt鏎 mia zamie軼i dziennik partyjny "Prawda". Jednym z sygnatariuszy by znany rosyjski pisarz Wasilij Grossman, autor g這郾ych powie軼i wojennych. Prosili oni tow. Stalina o prewencyjne przesiedlenie ludno軼i 篡dowskiej na Daleki Wsch鏚 z obawy, 瞠 rewelacje o zbrodniach 篡dowskich lekarzy z lecznicy kremlowskiej mog wzbudzi w鈔鏚 ludno軼i rosyjskiej sk這nno軼i do anty篡dowskich pogrom闚. Aby temu zapobiec, sygnatariusze zwracali si do Stalina z powy窺z petycj. Wed逝g Witalija Wulfa, ca豉 ta akcja powsta豉 - jak to w Sowietach - z inicjatywy odg鏎nej i sygnatariusze petycji najzwyczajniej nie mieli odwagi odm闚i Stalinowi.
Opowiedziana przez Witalija Wulfa historia owej petycji potwierdza prawdziwo嗆 opowie軼i Wiktora Suworowa o stalinowskim planie wysiedlenia 砰d闚 na Daleki Wsch鏚. Jak si okaza這 (podobnie jak w sprawie zbrodni katy雟kiej), znalaz造 si jako dokumenty potwierdzaj帷e t wersj. Ta historia ma i drug stron medalu. W rozmowach z Polakami i Jugos這wianami Nikita Chruszczow opowiada z gorycz, 瞠 to jemu Stalin zleci organizowanie w Moskwie pogrom闚 篡dowskich.
Dalszy ci庵 tej historii jest jeszcze bardziej nieoczekiwany. Ilja Erenburg ku zaskoczeniu jego go軼i odm闚i z這瞠nia podpisu pod zarz康zon przez Stalina petycj. Zamiast podpisu pod listem zbiorowym wystosowa do Stalina sw鎩 w豉sny list. W li軼ie dzieli si on swymi w徠pliwo軼iami w tej nader delikatnej sprawie (Witalij Wulf wyja郾ia, 瞠 Ilja Erenburg na wst瘼ie zadeklarowa, 瞠 mo瞠 ostatecznie z這篡 sw鎩 podpis pod petycj, ale chce najpierw podzieli si z tow. Stalinem swymi w徠pliwo軼iami). Zwr鏂i on uwag tow. Stalina na negatywne reperkusje zamierzonej akcji na Zachodzie - w mi璠zynarodowym ruchu komunistycznym oraz w 鈍iatowym ruchu obro鎍闚 pokoju. Po li軼ie Erenburga do Stalina akcja zosta豉 wstrzymana. Dzia這 si to w lutym 1953 roku, 1 marca Stalin mia ci篹ki wylew krwi do m霩gu i 5 marca rano og這szono jego zgon.
W ko鎍u swego 篡cia Ilja Erenburg napisa wspomnienia w trzech tomach zatytu這wane "Ludzie, lata, 篡cie". W III tomie wspomnie przezornie pomin掖 on, odk豉daj帷 to na p騧niej, opowie嗆 (cytuj): "Jak usi這wa貫m powstrzyma zamieszczenie w druku pewnego listu zbiorowego. Na szcz窷cie ten szale鎍zy pomys nie zosta urzeczywistniony. Wtedy mi si zdawa這, 瞠 zdo豉貫m przekona Stalina, ale dzi mi si wydaje, 瞠 nast徙i豉 jedynie zw這ka i Stalin nie zd捫y urzeczywistni tego, co zamierza". W przedmowie do wspomnie Bieniedikt Sarnow pisze, i list Erenburga do Stalina, kt鏎ego tre嗆 on przytacza w swej przedmowie, by aktem wielkiej odwagi cywilnej. B. Sarnow przypuszcza, 瞠 Stalin nie wybaczy豚y mu odmowy wykonania polecenia i tylko jego 鄉ier uratowa豉 Erenburga. I dodajmy, 瞠 r闚nie sowieckich 砰d闚. Dzia這 si to w lutym 1953 roku i niespodziewana 鄉ier Stalina zmieni豉 bieg wydarze, powstrzymuj帷, zdawa這 by si przes康zon ju tragedi sowieckich 砰d闚, skazanych przez czerwonego faraona na powt鏎zenie straszliwego losu ukrai雟kich i bia這ruskich Polak闚, Niemc闚 nadwo鹵a雟kich, lud闚 z P馧nocnego Kaukazu oraz Tatar闚 krymskich. Wed逝g mego rozeznania, mia豉 to by uwertura do nast瘼nego wydania Wielkiej Czystki jak w 1937 roku, gdy Stalin chcia przy sposobno軼i wyko鎍zy prominentnych m篹闚 篡dowskich 穎n, w tym b. premiera Wiaczes豉wa Mo這towa.
Na prze這mie lutego i marca starozakonni 砰dzi obchodz radosne 鈍i皻o Purym, o kt鏎ym mo積a przeczyta r闚nie w chrze軼ija雟kiej wersji Pisma 安i皻ego (vide Ksi璕 Estery w Starym Testamencie). Jest to pami徠ka niespodziewanej odmiany na lepsze nieuchronnej zdawa這by si tragedii staro篡tnych 砰d闚 w Persji. W XX wieku sowieccy Litwacy, kompletnie zrusyfikowani i zlaicyzowani (zachowuj帷y pi皻no 篡dostwa jedynie dzi瘯i zapisowi "jewriej" w dowodzie osobistym w tzw. 5. punkcie danych osobowych, dotycz帷ych urz璠owej narodowo軼i), unikn瘭i takiej samej tragedii. Maj wi璚 podw鎩ne powody do obchodzenia 鈍i皻a Purym. Szkoda, 瞠 砰dzi na 鈍iecie tak cz瘰to sprzyjaj帷y lewicy, nie kojarz sobie, 瞠 w XX roku wszystko co najgorsze - wydarzy這 si im w豉郾ie dzi瘯i przyw鏚com lewicy: narodowo-socjalistycznemu Fhrerowi III Rzeszy, tow. Adolfowi Hitlerowi oraz cezaro-papie穎wi 鈍iatowego komunizmu - tow. Stalinowi. A mog這 by i gorzej, gdyby nie niespodziewana 鄉ier Czerwonego Faraona, kt鏎a uchroni豉 Rosj przed nawrotem epoki Wielkiego Terroru.

Antoni Zambrowski
artyku造 najnowsze | wywiady z autorem | o autorze | felietony TV | o mojej ksi捫ce |