PUBLICYSTYKA ANTONIEGO ZAMBROWSKIEGO

Cześć i pamięć - 36. rocznica całopalenia Ryszarda Siwca

(15.09.2004 źródło ASME)

Minęła bez echa w Polsce 36. rocznica całopalenia śp. Ryszarda Siwca - urzędnika z Przemyśla, który 8 września 1968 roku oblał się benzyną i podpalił na trybunie Stadionu X-lecia PRL podczas obchodów dożynkowych z udziałem Władysława Gomułki. Był to protest - w duchu pokazywanych w owych czasach w dziennikach telewizyjnych protestów mnichów buddyjskich w Wietnamie - przeciwko udziałowi jednostek LWP pod komendą gen. Wojciecha Jaruzelskiego w sowieckim najeździe na bratnią Czechosłowację. Ugaszony przez obecnych na dożynkach funkcjonariuszy SB, zmarł po czterech dniach 12 września w praskim szpitalu pw. Przemienienia Pańskiego. Pisał o tym wydarzeniu w swej powieści "Ludzie w akwarium" wydanej przez Instytut Literacki w Paryżu Stefan Kisielewski, dzieląc się z czytelnikami swą kompletną niewiedzą o motywach tego protestu. Mnie po opuszczeniu więzienia w Barczewie o tym wydarzeniu na dożynkach opowiadał autor głośnego protestsongu o polskich czołgach w czeskim mieście Hradcu Kralowej warszawski socjolog, śp. Jacek Tarkowski, który również nie miał pojęcia, o co w tym proteście chodziło. Ryszard Siwiec działał bowiem zupełnie sam i w konspiracji nawet przed własną rodziną. Służba Bezpieczeństwa i cenzura środków przekazu kompletnie wyciszyły informacje o całopaleniu na Stadionie. Czescy studenci Jan Palach oraz Jan Zajic, którzy w styczniu 1969 roku spalili się w proteście przeciwko sowieckiej okupacji Czechosłowacji, mieli zaplecze w postaci organizacji patriotycznej, która poinformowała środki przekazu o motywach tego protestu. Dzięki temu o ich proteście natychmiast dowiedział się świat.
samospalenieO proteście śp. Ryszarda Siwca poinformowała prasa podziemna (z drugiego obiegu) dopiero po stanie wojennym dzięki inicjatywie jego syna Wita Siwca - działacza KPN i podziemnej "S", a następnie wysiłkom grupy działaczy opozycyjnych z Krakowa z Adamem Macedońskim na czele. W 1989 roku po obchodach 20. rocznicy protestu Jana Palacha i Jana Zajica w Czechach przypomnieliśmy o całopaleniu Ryszarda Siwca na łamach II-obiegowego biuletynu informacyjnego "Obozu", redagowanego przez Andrzeja Ananicza. W III Rzeczypospolitej wiele wysiłku w popularyzację bohaterskiej postaci śp. Ryszarda Siwca włożył "Tygodnik Solidarność", którego staraniami ufundowano tablicę przy wjeździe na stadion od strony Wisły (Dziś w rocznicę sowieckiego najazdu na Czechosłowację składają kwiaty pod tą tablicą pracownicy ambasad Czech i Słowacji). Prawdziwy jednak rozgłos sprawie przyniósł film Macieja Drygasa Ryszard Siwiec- "Usłyszcie mój krzyk", w którym autor wykorzystał znalezione w archiwum ścinki z taśmy kroniki filmowej ze zdjętą przez cenzurę sceną całopalenia na trybunie stadionu. Później Instytut Pamięci Narodowej odnalazł w archiwach MSW filmy nakręcone przez SB dokumentujące całopalenia Ryszarda Siwca, ale niestety TVP nie nadała ich w swych programach historycznych lub okolicznościowych. Dziś rocznica protestu Ryszarda Siwca mija bez echa, gdyż sprawujący władzę lewicowy rząd Marka Belki nie darzy go sympatią, zwłaszcza po zeszłorocznej odmowie wdowy Marii Siwcowej przyjęcia nadanego pośmiertnie jej mężowi przez prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego Krzyża Komandorskiego Orderu odrodzenia Polski (Pan Kwaśniewski poczuł się w obowiązku po odznaczeniu R. Siwca przez prezydenta Czech Vaclava Havla. Odnotujmy z uznaniem postawę rodziny R. Siwca wobec rządzącej Polską postkomuny, zwłaszcza na tle Jacka Kuronia i Karola Modzelewskiego, którzy ku oburzeniu prawicy przyjęli z rąk Kwaśniewskiego order Orła Białego). Tym bardziej te zaniechanie lewicy musi nadrabiać cześć i pamięć okazywane przez obóz niepodległościowy.

Antoni Zambrowski

Inne witryny z opisami samospalenia Ryszarda Siwca:
- Podstrona witryny Ośrodka "KARTA" - Archiwum Opozycji w PRL
- Podstrona Historii Polski wg. witryny K-raj
- Podstrona Fundacji Centrum Solidarności - rok 1968
- Podstrona Wikipedii - Wolnej Encyklopedii internetowej

artykuły najnowsze | wywiady z autorem | o autorze | felietony TV | o mojej książce |